UGent-onderzoekers ontwikkelen onzichtbare moleculaire barcode om namaakproducten te herkennen  | VRT NWS Nieuws

De barcodes bevatten unieke informatie over het product zelf en de manier waarop en door wie het product is vervaardigd. Zie het als een soort paspoort van het product, waardoor je het kan identificeren.

Alleen waren die codes vaak niet bestand tegen de hoge temperaturen en zware productieprocessen die de plastics moesten doorstaan om een product te worden. Onderzoekers van de UGent gingen daarom op zoek naar een nieuwe manier om de barcodes te ontwikkelen, en vonden die in de vorm van een moleculaire barcode.

"In tegenstelling tot een die als een omhulsel over het product wordt aangebracht, gaan wij de code aan de kunststof zelf toevoegen", legt professor Filip Du Prez uit. Hij en postdoctoraal onderzoeker Thibault Schutz leiden het onderzoek, in samenwerking met professor Nezha Badi van de vakgroep Organische en Macromoleculaire Chemie.

"Doordat de barcode in de stof van het product zelf zit, hoeft er dus geen extra laagje met een code te worden aangebracht. Daardoor kan ook niemand achteraf de code wegschrapen of aanpassen", gaat Du Prez verder. Vergelijk het met een onzichtbaar watermerk. 

Onderzoeker Thibault Schutz in het labo aan de UGent.

"Een synthetische DNA-code degradeert al bij 70 tot 80 graden Celsius, dat is niet interessant voor producten die een zwaar productieproces moeten doorstaan. De moleculaire barcode die wij ontwikkelden, kan tegen temperaturen tot 350 graden en is achteraf nog altijd perfect leesbaar."

Dat maakt het interessant in de strijd tegen namaak. "De barcode kan niet verwijderd worden uit de stof. Bovendien is het heel moeilijk om de code na te maken, zelfs als je een chemicus bent", zegt Du Prez.

"Door de barcodes toe te voegen kunnen we de echte producten sneller onderscheiden van de namaak. Want die namaakproducten zijn echt een probleem", zegt Du Prez. "Denk aan speelgoed, maar ook handtassen."

Voor de onderdelen van drones wil je liever geen namaakplastics waarvan de kwaliteit minder is.

"Dat klinkt op zich niet zo erg, maar er zijn ook plekken waar je echt geen namaakproducten wil, omdat het ernstige veiligheidsproblemen kan veroorzaken. Zoals plasticonderdelen in vliegtuigen of drones. Je wilt natuurlijk niet dat daar een namaak tussen zit waarvan je niet zeker bent van de kwaliteit van het product."

Op termijn kan de code ook helpen tegen greenwashing. "Met de code kunnen we controleren hoeveel gerecycleerd plastic een product bevat. Vandaag bestaat er nog geen uniforme manier om zulke claims te controleren", zegt Schutz.

Er is wel nog extra onderzoek nodig. "Als verschillende afvalstromen en barcodes mengen, is het niet gemakkelijk om de informatie op een betrouwbare en snelle manier uit te lezen", zegt Du Prez.

Een betrouwbare, snelle en handige identificatietool vinden voor de codes is de heilige graal in ons vakgebied

"Vandaag kan dat wel met het gebruik van uv-licht, of met vrij geavanceerde apparatuur. En als het gaat over het nagaan van dure namaak, dan kunnen we ons dat permitteren. Eigenlijk moeten we een veel snellere methode vinden om die informatie uit te lezen."

"Zo'n techniek heb je nodig als je wil dat douanediensten het gaan gebruiken voor de dagelijkse controles van producten op namaak. Dat is de volgende stap in het onderzoek: een betrouwbare, snelle en handige identificatietool vinden. Het is de heilige graal voor veel onderzoekers in ons vakgebied."

Via het Europese ERC-project BIGTOP zet de onderzoeksgroep nu de stap naar de industrie. "Bedrijven geven aan welke criteria de tag moet voldoen en dan gaan wij ze ontwikkelen", legt Du Prez uit.

In 2027 testen de onderzoekers de technologie met bedrijven, ook om de kostprijs te bekijken. Tegen juli 2027 willen ze het potentieel onder industriële omstandigheden aantonen en realiseren.

"Realistisch gezien moeten we waarschijnlijk praten over 2028 of 2030", zegt Du Prez over het moment waarop de eerste producten met zo'n onzichtbare moleculaire barcode in de winkel liggen.